Μίκη Θεοδωράκη
ΑΡΚΑΔΙΑ ΙΙ
Στίχοι Μάνου Ελευθερίου

Ο Μάνος Ελευθερίου.
1. Ο χρησμός
Λάθος μου δόθηκε ο χρησμός και σ' άπλωσα το χέρι
κι όλου του κόσμου ο παιδεμός
φύτρωσε κι έγινε καημός
κι άνθισε καλοκαίρι.
Πάνω στη μαύρη σου στολή, στο μαύρο τ' άλογό σου
μαύρο σου κέντησα πουλί
και κόκκινη ανατολή
στο δάκρυ το δικό σου.
Πήρε τη νύχτα ο χαμός και τ' όνειρο μαχαίρια
ψεύτικος ήταν ο χρησμός
πως θα γυρίσει ο ποταμός
με δέκα περιστέρια.
2. Τρία ποτάμια
Τρία ποτάμια τρεις φορές πέρασαν στην καρδιά μου
και κλέψανε τα νιάτα μου και πήραν τη χαρά μου.
Τό 'να ποτάμι ήταν θολό και τ' άλλο αγριεμένο
το τρίτο έσερνε καημούς και δάκρυ μαυρισμένο.
Πήγα κι εγώ να πιω νερό, πήγα να ξεδιψάσω
τρία ποτάμια πάτησα και τρία να περάσω.
Τό 'να μου πήρε την καρδιά και τ' άλλο τη φωνή μου
στο τρίτο που ήσουνα κι εσύ έχασα τη ζωή μου.
3. Η επικήρυξη
Στις ερημιές και στα στενά μου στήσανε καρτέρι
και μ' επικήρυξαν φονιά
εκείνοι που έχουν απονιά κι όσοι κρατούν μαχαίρι.
Στους δρόμους και στις αγορές γράψανε τ' όνομά μου
σε πανηγύρια και χαρές
στον ύπνο μου εφτά φορές μού 'σφαξες την καρδιά μου.
Στου στέλνω απ' το βασιλικό τη ρίζα να μυρίζεις
μα το παλιό μου μυστικό
κι απ' τ' άδικο κι απ' το κακό ποτέ σου μην αγγίζεις.
Στο παζάρι του ληστή
πούλησα τα δάκρυα μου
κι ήβρα την πόρτα σου κλειστή
αγάπη
αγάπη
αγάπη μου
πούλησα και την καρδιά μου
Στο παζάρι του φονιά
σ' έφεραν σαν περιστέρι
Σάββατο βράδυ στις εννιά
και πούλησα
και πούλησα
τα μάτια μου κι αγόρασα μαχαίρι
Στα παζάρια όλης της γης
παίξαν ζάρια την καρδιά μου
αγάπη μου σ' αγόρασαν μ' αλυσίδες
μ' αλυσίδες και πληγές
και καρφιά στον ερωτά μου
5. Ήρθαν οι ανθρώποι με τα μαύρα
Τον έναν τόνε πήρε ο νόμος κι έγινε σύννεφο και καπνός
τον άλλον τόνε πήρε ο δρόμος κι έγινε η πίκρα καθενός.
Ήρθαν οι ανθρώποι με τα μαύρα, που έχουν σκοτάδι στα μαλλιά τους
κι αυτοί που έχουν βροχή στα χέρια
και κεραυνό στο κοίταγμά τους.
Και πήραν τα όνειρά μας νόμοι και τα τραγούδια μας καπνός
και πήραν τη ζωή μας δρόμοι και την αγάπη καθενός.
Ψάχνουν στα δέντρα και στο χώμα κι ύστερα ψάχνουν στην καρδιά μου
μα βρίσκουν την πληγή μου ακόμα
στα μάτια και στα δάκρυά μου.
Ο άνεμος γέννησε τη νύχτα και το πέλαγος
κι έγινε θάλασσα και γνώρισε η θάλασσα το βάθος της.
Κι η νύχτα γέννησε τα δέντρα και τη χλόη
κι έγινε ουρανός και πουλιά τ' ουρανού και πανσέληνος
κι έγινε φως και γνώρισε το φως τη λάμψη του.
Ημέρες δύο.
Ο άνεμος γέννησε την πίκρα και τη μουσική
κι έγινε δάκρυ και γέννησε το δάκρυ τα μάτια μας
κι η πίκρα γέννησε τις εποχές και τα πουλιά
και γέμισαν τα όρη άγρια ζώα, ερπετά και χρώματα
κι έγινε δρόμος και γνώρισαν οι δρόμοι τη μοίρα τους.
Ημέρες δύο.
Ο άνεμος γέννησε την πέτρα και το σίδερο.
Κι έγινε άντρας και γνώρισε ο άντρας τη δύναμή του
κι η πέτρα γέννησε τη λάσπη και το μόχθο
κι έγινε μαχαίρι και καρφιά και σύννεφο
κι έγινε γυναίκα και γνώρισε η γυναίκα τη μοναξιά της
και γέμισε η μοναξιά τον καημό και τη λύπη μου.
Ημέρες γενεές δεκατέσσερις.
Τ΄αγιάζι μου τρυπάει τα μάτια
θά 'ναι δε θά 'ναι τέσσερις το πρωί
καρφώνουν οι φονιάδες την αυγή.
Μα ποιος μιλάει για δάκρυα;
Ο Λόγος ο στερνός θά 'ναι πουλί νεκρό στο χώμα
θά 'ναι η φωνή μας τρένο που έχει φύγει
τις ώρες που ξυπνούν οι τραυματίες δίχως μάτια
κι είναι τα όπλα πιο τυφλά στα χαρακώματα.
Να ξέρεις. Να ξέρεις. Να ξέρεις.
«Εγώ οδηγώ μεσ' στη θλιμμένη χώρα».
8. Πήρα τους δρόμους του ληστή
Πήρα τους δρόμους του ληστή
να δω ποια πόρτα είναι κλειστή
κι άλλη ζωή ν' αρχίσω.
Μα πέρασε τον ποταμό
που έχει χαρά το γυρισμό
γεφύρι να πατήσω.
Βρήκα χαμένο τον καιρό
και νά 'χεις τ' άστρο το πικρό
στα μάτια καρφωμένο.
Σπίτι δε βρήκα μήτε βίο
παρά μονάχα ένα θεό
και κείνον σταυρωμένο.
Κι ήρθα στους δρόμους που περνούν
όσοι μονάχοι τους πονούν
και τραγουδούν μονάχοι.
Μα ξέχασα το γυρισμό
γιατί δεν βρήκα ποταμό
και τράβηξα στη μάχη.
Αυτοί που θά 'ρθουν μια βραδιά
θα βρουν τα δάκρυά μας
πληγές θα βρούνε και καπνό
και στάχτη τη χαρά μας.
Κι αν θα μου πάρουν τη φωνή
θ' αφήσω τον καημό μου
κι αν γίνει ξένος ο καημός
θ' αφήσω τ' όνειρό μου.
Κι αν πάρουν και τα χρόνια μου
στο αίμα μου θα μείνουν
κι αν γίνει το αίμα μου νερό
πουλάκια θα το πίνουν.


Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Πέτρος Πανδής, 4 τραγούδια, Παρίσι, 1973
Δεύτερη εκτέλεση: Ντόρα Γιαννακοπούλου, Ολλανδία, 1974
Testi di Manos Eleftheriou
Musica di Mikis Theodorakis
Prima esecuzione: Petros Pandìs, 4 τραγούδια, canzoni, Parigi ,1973
Seconda esecuzione: Dora Yannakopoulou, Ολλανδία, 1974
"Vorrei fare il punto sulle Arcadie II e III che, su testi di Manos Eleftheriou, Mikis Theodorakis compose nel 1969 nel confino montano di Zatuna, e che cominciarono a circolare dal 1973 - 74, la prima a Parigi e poi - ampliata - in Olanda; la seconda a New York, dopo che il musicista aveva avuto la licenza di riparare all'estero.
Poiché si tratta di canzoni quasi subito riproposte in edizioni discografiche composite, anche nel nostro sito esse appaiono disperse e un po' incomplete. Se in parte ciò è giustificato dall'identico contesto in cui nacquero queste composizioni musicali, si potrà tuttavia notare che Arkadia III, per quanto attiene al testo di Eleftheriou, ha una sua specifica coerenza tematica, incentrata sulla figura materna e sul suo corrispettivo celeste, la Madonna, che evidentemente non era di per sè un'esclusiva dei preti e dei colonnelli.
Provvedo a completarle e a fornire a chi sia interessato gli strumenti per distinguerle secondo il catalogo firmato dallo stesso Theodorakis, sempre avvertentendo che è praticamente impossibile trovare corrispondenti edizioni discografiche dove, in parte, le canzoni non appaiano tra loro mischiate. Non escludo che nello stesso catalogo dell'autore vi sia un errore, poiché, parlando delle prime due edizioni di Arkadia II, vi si legge che dapprima (1973) furono incise quattro canzoni da Petros Pandìs a Parigi, e le altre "sei" l'anno seguente da Dora Yannakopoulou, in Olanda: dieci in tutto; ma nelvolume se ne contano solo nove. Probabilmente quella che manca è 'Ησουν μπαξέ, la quale appare invece come l'ultima di Arkadia III, e della quale esiste un'interpretazione della Yannakopoulou del 1974: una canzone riproposta nel 1994, quando andò a completare l'album Πολιτεία Γ', interpretato da Manolis Mitsias." (gpt)
1) Ο χρησμός
2) Τρία ποτάμια
3) Η επικήρυξη
4) Στο παζάρι του φονιά
5) 'Ηρθαν οι άνθρωποι με τα μαύρα
6) Απομόνωση (Ο άνεμος γέννησε τη νύχτα)
7) Ο λόγος ο στερνός
8) Πήρα τους δρόμους του ληστή
9) Αυτοί που θά 'ρθουν μια βραδιά
AVVERTENZA. Per salvaguardare l'unità del ciclo di canzoni, anche quelle già inserite in precedenza nel sito (e segnalate sopra) sono ripetute in questa pagina. [CCG/AWS Staff]