Telo na mbriakeftò.. na mi' ppensefso,
na klafso ce na jelaso telo artevrài;
ma mali rràggia evò e' nna kantaliso,
sto fengo e' nna fonaso: o andramu pai!
Fsunnìsete, fsunnìsete, jinèke!
Dellàste ettù na klàfsete ma mena!
Mìnamo manechè-mma, diàike o A' Vrizie
Ce e antròpi ste' mas pane ess'ena ss'ena!
E antròpi ste' mas pane, ste' ttaràssune!
N'arti kalì 'us torùme ettù s'ena chrono!
è' tui e zoì-mma? è' tui e zoì, Kristè-mu?
Mas pa' 'cì sti Germania klèonta ma pono!
Mara 's emena, ttechùddhia itta pedàcia
Torù to tata mia forà to chrono:
- Tata, jatì ste' klei? Ene o A' Vrizio!
Kuse ti banda, kuse ti òrrio sono!
-Ste kuo ti banda ce ste kuo itto sono,
steo ettù ma 'sà ce ste penseo sto treno,
penseo sto skotinò citti miniera
pu polemònta ecì peseni o jeno!
-Tata, jatì e' nna pai? Pemma, jatì
-Jatì tui ene e zoì, mara pedìa:
O ttechùddhi polemà ce tronni
na lipariasi 'us patrunu m'utti fatìa!
Mara 'semà, dellaste ettù pedìa,
dellaste, ngotanizzome ttumèsa;
o tata pirte ce 'mì prakalume
na ftasi lion lustro puru ja 'mà!
inviata da Riccardo Venturi - 19/4/2007 - 23:29
PIANTO
[Mio marito se ne va]
Voglio ubriacarmi... per non pensare,
piangere e ridere voglio stasera,
con grande rabbia io devo cantare,
alla luna devo gridare: mio marito se ne va!
Svegliatevi, donne, svegliatevi!
Venite a piangere con me!
Siamo rimaste sole, la festa di San Brizio è passata
e gli uomini se ne vanno uno ad uno!
Gli uomini se ne vanno, stanno partendo!
Se andrà bene li rivedremo fra un anno!
è questa la vita nostra? Questa è vita, mio Dio?
Vanno in Germania piangendo con dolore!
Povera me, poveri quei bambini!
Vedono il loro papà una volta all'anno:
- Perché piangi papà? E' San Brizio!
Senti la banda, senti che bel suono!
- Sento la banda e sento questa musica,
sto qui con voi ma penso al treno,
penso al buio di quella miniera,
là dove la gente muore al lavoro!
- Papà, perché devi andare? Dimmi, perché?
- Perché questa è la vita, poveri ragazzi:
il poverello lavora e suda
per ingrassare i padroni con il suo lavoro!
- Poveri noi, venite qui bambini,
venite, inginocchiamoci a terra;
il papà è andato via e noi preghiamo
che arrivi un po' di luce anche per noi!
inviata da Riccardo Venturi - 19/4/2007 - 23:31
Ο ΚΛΆΜΑ ΟΥ ΕΜΙΓΚΡΆΝΤΟΥ
[O άντρα μου πάει]
Τέλω να μπριακεφτώ να μη πενσέφσω
να κλάφσω τσαι να γελάσω τέλω αρτεβράι
μα μάλι’ αράτζια έβο ε’ να κανταλίσω
στο φέγγο ε να φωνάσω: «ο άντρα μου πάει»
άντρα μου πάει
Τσ’ ε οι αντρώποι στε μας πάνε στε ταράσσουνε
ν’ άρτει καλοί ους τωρούμε του σ’ ένα χρόνου
Έτο ε ζωή μα ε του, ε ζωή, Κριστέ μου;
Μας πα τσαι στη Γκερμάνια κλαίοντα μα πόνο
κλαίοντα μα πόνο
«Τάτα γιατί εν να πάει, πέ μα γιατί;»
Γιατί έτο έν’ ναι ζωή μαρά παιδία
ο τεκούντη πολεμά τσ’ ιδρώνει
να λιπαριάσει ου σινιούρου μου τη φατία
μου τη φατία
Στέκω τη μπάντα τσαι στέκω εντώ σόνο
Στέω ττουμμα σα τσαι στε, πένσεω στο τρένο
πένσεω στο σκοτεινό και στη μινιέρα
που πολεμώντα ετσεί πεθαίνει ο γένο
πεθαίνει ο γένο.
inviata da Riccardo Venturi - 19/4/2007 - 23:51
[KΛAMA THΣ ΓΥNAIKAΣ TOY METANAΣTH]
[O άντρας μου πάει]
Θέλω να μεθύσω για να μη σκέφτομαι
να κλάψω και να γελάσω θέλω τούτο το βράδυ
με πολλή οργή να τραγουδήσω
στο φεγγάρι να φωνάξω:..o άντρας μου πάει
Ξυπνήστε, ξυπνήστε γυναίκες
Ελάτε να κλάψετε μαζί μου
Μείναμε μόνες, η γιορτή του Σαν Μπρίτσιο πέρασε
Kαι οι άντρες φεύγουν ένας ένας
Οι άντρες μας πάνε, φεύγουν
Αν πάνε όλα καλά,θα ιδωθούμε σ' ένα χρόνο
Αυτή είναι η ζωή μας, Χριστέ μου
Πάνε στη Γερμανία με κλάμα και πόνο
Καημένη εγώ, καημένα τούτα τα παιδιά
Βλέπουν τον πατέρα μιά φορά το χρόνο
Μπαμπά γιατί κλαίς, είναι η γιορτή του Σαν Μπρίτσιο
Ακου την μπάντα,άκου,τί ωραίος ήχος
Ακούω την μπάντα,ακούω τη μουσική
Είμαι εδώ μαζί σας μα σκέφτομαι και το τρένο
σκέφτομαι το σκοτεινό ορυχείο
όπου δουλεύοντας εκεί πεθαίνει ο κόσμος
Μπαμπά γιατί πρέπει να πας; Πές μου γιατί
Γιατί έτσι είναι η ζωή, καημένα παιδάκια
Ο φτωχός δουλεύει και ιδρώνει
για να παχύνει τα αφεντικά με τη δουλειά του
Καημένα εμείς,ελάτε εδώ παιδιά
Ελάτε γονατίστε στη γη
ο μπαμπάς έφυγε και εμείς παρακαλούμε
να φτάσει και για μας λίγο φως.
inviata da Riccardo Venturi - 5/5/2007 - 22:15
Voglio ubriacarmi per non pensare,
piangere e ridere voglio stasera,
con grande rabbia io devo cantare
alla luna devogridare: «mio marito se ne va»
mio marito se ne va
Gli uomini se ne vanno stanno partendo
e se andrà bene li rivedremo fra un anno.
E'questa la vita nostra? Questa è vita mio Dio?
Vanno in Germania piangendo con dolore
piangendo con dolore
«Papà, perché devi andare,dimmi perché?»
Perché questa è la vita, poveri ragazzi
il poverello lavora e suda per ingrassare
per ingrassare i padroni con il suo lavoro
con il suo lavoro
Sento la banda e sento questa musica
Sto qui con voi ma penso al treno
penso al buio di quella miniera,
là dove di lavoro la gente muore
la gente muore.
inviata da Raf - 13/12/2010 - 19:31
LAMENT OF THE EMIGRANT'S WIFE
[My Husband Is Leaving]
I'll get drunk so that I cannot think,
Tonight I want to cry and laugh
And I'll sing my pain with great anger
And cry to the moon: My husband is leaving!
Wake up, oh wake up, women!
Come and gather and cry with me!
Now we're alone and St. Brizio's feast is gone,
and the men are leaving one by one.
Yes our men are leaving and we're alone!
If all is well, we'll meet them again in a year!
Is this our life? Is this a life, my God?
They go to Germany crying with pain!
Poor me, and poor are these kids!
They see their father only once a year.
Why are you crying, daddy? It's St. Brizio's feast,
Listen to the band, listen, what a beautiful sound!
I can hear the band, can hear the music
I am here with you, yet I'm thinking of the train, too.
I'm thinking of that mine and its darkness
Where poor people die working so hard.
Daddy, why must you go? Tell me, why?
Because this is life, my poor kids.
The poor have to work and sweat their life
To fatten up the masters with their toil.
How poor we are! Come here, children,
Come here and kneel down to the ground!
Daddy's gone and we cannot but pray
For a little light to come for us one day.
5/5/2007 - 22:44
COMPLAINTE DE LA FEMME DE L'ÉMIGRANT
[Mon mari part]
Je vais me soûler pour ne penser à rien,
Ce soir je veux pleurer et rire en même temps!
Je veux chanter ma peine de toute ma rage
Et hurler à la lune: Mon mari part!
Reveillez-vous! Reveillez-vous, les femmes!
Venez ici pleurer, pleurez avec moi!
Nous sommes seules, la fête de St. Brice est passée
Et nos maris partent l'un après l'autre.
Oui, nos maris partent et nous restons seules!
Si tout va bien, nous les reverrons dans un an!
Notre vie, c'est comme ça? C'est comme ça la vie, mon Dieu?
Ils partent en Allemagne en pleurant de douleur.
Pauvre de moi, et pauvres mes enfants!
Ils ne voient leur papa qu'une fois par an.
Pourquoi tu pleures, papa? C'est la fête de St. Brice!
Écoute la bande! Écoute quelle belle musique!
J'écoute la bande, j'écoute la musique,
Je suis là avec vous, mais je pense au train!
Je pense à la fosse sans lumière
Où des pauvres gens meurent au travail.
Papa, pourquoi tu dois partir, pourquoi?
Parce que c'est la vie, mes pauvres enfants.
Le pauvre doit suer et se casser le dos
Pour engraisser le riche avec son travail.
Pauvres de nous! Venez ici, les enfants!
Venez ici, on s'agenouille par terre!
Papa est parti et nous allons prier
Pour un peu de lumière aussi pour nous.
5/5/2007 - 23:25
WEHKLAGE DER EMIGRANTENFRAU (MEIN MANN ZIEHT AB)
Ich will mich betrinken…um nicht zu denken,
weinen und lachen will ich heute abend,
mit grossem Zorn habe ich zu singen,
und dem Mond zu schreien: mein Mann zieht ab!
Erwacht, ihr Frauen, erwacht!
Kommt hier zusammen mit mir zu weinen!
Das Fest von San Brizio ist aus, wir bleiben allein,
einer nach dem andren ziehen die Männer ab!
Unsre Männer ziehen als Gastarbeiter ab!
Wenn es gut gehe, sehen wir sie in einem Jahr wieder!
Ist das unser Leben? Ist das, das Leben, mein Gott?
Mit Schmerztränen ziehen sie nach Deutschland!
Unglücklich bin ich, unglücklich sind diese Kinder!
Sie sehen ihren Vater einmal im Jahr:
- Wieso weinst du Vati? 's ist San Brizio!
Hör die Kapelle, hör die schöne Musik!
- Die Kapelle und die Musik hör ich wohl,
mit euch bin ich hier aber ich denke an den Zug,
ich denke an die finstere Kohlengrube
wo die Leute bei der Arbeit sterben!
- Vati, warum musst du ab? Sag mir, warum?
- Weil das Leben so ist, arme Kinder:
der arme Kerl arbeitet und schwitzt
um die Herren mit seiner Arbeit zu bereichern!
- Wehe uns allen! Kommt hier, Kinder,
kommt hier und knien uns zu Boden nieder;
der Vati ist abgezogen, und wir beten zu Gott,
er wolle uns auch ein wenig Licht gebn!
18/5/2007 - 11:53
![Franco Corlianò [Murghì]: Le prefiche.](img/upl/prefiche.jpg)
Franco Corlianò - 1/5/2007 - 16:07
FRANCO CORLIANO' - 15/5/2007 - 10:22
Franco Corlianò - 5/9/2007 - 12:03
CCG/AWS Staff - 1/12/2011 - 22:43
Peppe - 2/12/2011 - 11:56
2/12/2011 - 16:26
Riccardo Venturi - 2/12/2011 - 17:39
5/12/2011 - 21:46
Gian Piero Testa - 2/1/2013 - 22:51
Testo e musica di Franco Corlianò
(Il testo e la traduzione italiana sono ripresi da Grika Milume, il sito della Grecìa Salentina).
Interpretata anche da Maria Farandouri in:
Tραγούδια Διαμαρτυρίας από όλο τον κόσμο
Si veda anche Gramma, il "seguito" di Klama
Quello che sto per presentare è un canto di emigrazione. Ma prima di parlarne è necessario dire che, in griko, si ha un'interessante evoluzione linguistica per il lavoro. Come è noto, tale termine nelle varie lingue europee è connesso generalmente con radici che significano "schiavitù", "dolore" e quant'altro. In greco moderno, lavorare si dice δουλεύω (si legge "dhulèvo"), che alla lettera vuol dire: "sono schiavo" (δούλος, "dhulos"). Il nostro "lavoro" deriva dal latino labor, che vuol dire in origine: "vacillo sotto un peso gravoso". E così via. In griko, invece, lavorare e' polemào, che vuol dire: "vado alla guerra". Tutti, anche chi non sa una parola di greco, vi avranno riconosciuto "polemos". Lavorare come andare alla guerra; nel Salento griko hanno capito tutto, e sulla loro pelle, ben prima del gruppo Krisis e del "Manifesto contro il lavoro". E siccome questo è un sito di canzoni contro la guerra, una canzone del genere non poteva mancare.
E che lavorare, da quelle e da altre parti, equivalga a andare alla guerra, lo dice più d'un fatto. Perche' l'emigrazione era in miniera. E in miniera si crepava, e si crepa tuttora. Dal Salento andarono non so quanti a crepare in Belgio, a Marcinelle. O in Germania. O dovunque ci fosse un maledetto buco con dello stramaledetto carbone. Ho vissuto per un po' di tempo in uno di quei posti, nel bacino minerario attorno a Valenciennes; non solo ho visto coi miei occhi che cosa possa essere stato, ma ho visto anche gente, lassù, che si chiamava coi miei nomi.
Ed è una parola usata assai, polemào in questa canzone, che non è stata scritta cent'anni fa. E' del 1972. L'ha scritta un poeta e pittore nato a Calimera (tanto per ribadire che da quelle parti si parla il greco), Franco Corlianò, o forse sarebbe meglio dire Frangos Korlianòs, ché quello sarebbe il nome nella sua forma vera. Di lavoro, o di guerra, ha fatto il macchinista ferroviere. La canzone si chiama, propriamente e nel suo titolo completo, O klama i jineka u emigrantu, ovvero "Lamento della moglie dell'emigrante"; ma, comunemente, il titolo è abbreviato in "Klama" e tutti la conoscono come "Andramu pai", cioè "Mio marito se ne va" (a giro per Google si trovano tutte le grafie possibili: "Andra mu pai", "Andra mu paei", "Andramupai", "Andra-mu pai", "Antra mu paei" e così via; in greco moderno standard sarebbe comunque: O άντρας μου πάει).
La canta la moglie di un emigrante (Partono gli emigranti, partono per l'Europa; Mio padre aveva un treno, e terra dove andare...).
Un "traùdi" (greco standard: τραγούδι, canzone, dall'antico τραγῳδίον; in greco una "canzone" è una "piccola tragedia" in sé, piccola non come aspetto, ma come dimensioni metriche) che ebbe un grande successo non solo nel Salento, ma persino in Grecia stessa. La riprese e la cantò una delle più grandi cantanti di quel paese, Maria Farandouri. [RV]
Σε μερικά χώρια του Σαλέντο μιλιέται ακόμα το Γρίκο, που στη Καλαβρία το λένε, ή το έλεγαν, Γκρεκάνικο. Δε χρειάζεται να πούμε ότι είναι Ελληνική δίαλεκτος, και μεταξὐ των πιο αρχαίων παρ' όλο που είναι κατ' ανάγκην υπερπλήρης με σαλεντικές λέξεις; τα ύστερα κατάλοιπα της Μεγάλης Ελλάδος.
Αυτό είναι τραγούδι μετανάστευσης. Αλλά, πριν μιλήσω γι' αυτό, το Γρίκο παρουσιάζει μία ενδιαφέρουσα σημαντική εξέλιξη για τη δουλειά. Όπως γνωστό, αυτή η λέξη στις διάφορες ινδοευρωπαϊκές γλώσσες ανάγεται γενικά σε ρίζες που σημαίνουν “σκλαβιά”, “πόνος” κτλ.· το “δουλεύω” μας σημαίνει “είμαι σκλάβος” (δούλος). Στα ιταλικά, “lavoro” παράγεται από τα λατινικά “labor”, η αρχική σημασία του οποίου ήταν “τρικλίζω υπό βαριά φορτία”. Στο Γρίκο, αντίθετα, δουλεύω είναι “πολεμάω”. Στο Ελληνόφωνο Σαλέντο δε πάνε στη δουλειά, πάνε στον πόλεμο· και όλα τα κατάλαβαν στο πετσί τους, πολύ πριν από τη Krisisgruppe και το Μανιφέστο κατά της Δουλειάς. Και εφόσον αυτή είναι ιστοσελίδα αντιπολεμικών τραγουδιών, τέτοιο τραγούδι δε μπορεί να λείπει.
Τα γεγονότα ενισχύουν ακόμα περισσότερο, πως η δουλειά είναι πόλεμος εκεί και αλλού. Γιατί μετανάστευαν για να δουλέυουν στα μεταλλεία, και στα μεταλλεία ψοφούσανε και ψοφάνε ακόμα και τώρα. Από το Σαλέντο, δεν ξέρω πόσους πήγαν να ψοφήσουν στη Βελγία, στο Μαρσινέλ, ή στη Γερμανία, ή στην Ελβετία, ή οπουδήποτε υπήρχε καταραμένο κάρβουνο. Έχω ζήσει λίγο σ' έναν από τους τόπους αυτούς, κοντά στο Βαλενσιέν στη Βόρεια Γαλλία, κι όχι μόνο έχω δει με τα μάτιά μου τι έγινε και τι έμεινε, αλλά και πολύν κόσμο που τον λένε με ονόματα που τα γνωρίζω καλά.
Και “πολεμάω” είναι πολύ χρησιμοποιημένη λέξη στο τραγούδι αυτό, που δε το γράψανε πριν από εκατό χρόνια. Το έγραψε ένας ποιητής και ζωγράφος γεννημένος στη Καλημέρα, ο Φράγκος Κορλιανός. Έχει δουλέψει, ή πολεμήσει, για όλη τη ζωή του ως μηχανικός του τρένου. Το τραγούδι το λένε στο Γρίκο “Ο κλάμα η γυναίκα ου εμιγκράντου”, “Το κλάμα της γυναίκας του μετανάστη” στα Ελληνικά Ελλάδας, αλλά το λένε όλοι “Κλάμα” και όλοι το γνωρίζουν ως “Ο άντρα μου πάει” (ή “Άντραμου πάει”). Το τραγουδάει η γυναίκα ενός μετανάστη στη Γερμανία. Ένα “τραούδι” που τηρεί την ετυμολογία “μικρής τραγωδίας” και που είχε μεγάλη επιτυχά όχι μόνο στο Σαλέντο, αλλά και στην Ελλάδα με την ερμηνεία της Μαρίας Φαραντούρης. [PB]